Kasımiye Madrasa

Mardin'in eski mahallesinin dar sokaklarından birinden taş basamaklar yükselir ve en üstte devasa kemerli bir portal Kasımiye Medresesi'ne açılır. Yüzyılların rüzgarı ve elleri tarafından pürüzsüz hale getirilmiş kireçtaşı duvarlar, aşağıdaki şehirden kopmuş bir avluyu çevreler. Burada hava daha sessizdir, ışık çevredeki hücrelerin derin saçakları tarafından yumuşatılmıştır.

Mimari

Medrese, geleneksel dört eyvanlı düzeni izler: dikdörtgen bir avlu, her iki yanında tonozlu odalar ve girişe bakan en büyük eyvan. Taş oyma en çarpıcı unsurdur — geometrik motifler kapı ve pencere çerçevelerinin kenarlarında şeritler halinde uzanır ve alt duvarlardaki kabartma işçiliği sabah ışığını yakalar. Tonozlu hücreler doğu ve batı kanatlarını doldurur, her birinde küçük bir pencere ve taş bir oturak bulunur. Ortada, mevcut olduğunda, sığ bir su havuzu üstteki gökyüzünü yansıtır. Yapı ustaları Mardin platosuna özgü bal rengi kireç taşıyla çalışmış ve renk şafakta açık kremden öğleden sonra geç saatlerde sıcak kehribara dönüşür.

Medresede Hayat

Bu tür medreseler, hem öğrenme hem de günlük yaşamın bir arada sürdüğü mekânlardı. Öğrenciler hücrelerde uyur ve yemek yer, ivanlarda ders dinler ve programları doğrultusunda avluya geçerlerdi. Mekanın ritmik düzeni — düzenli, gölgeli, ölçülü — kasıtlıydı; zamanı ve dikkati metin etrafında yapılandırmak için tasarlanmıştı. Bugün burada ne sergilense ya da öğretilse de, bu rutinin fiziksel iskeleti düzende hâlâ görünür durumda: hücrelerin tekrarı, korunaklı nişler ve avlunun dikkati içeri yönlendirme biçimi.

Mardin ve medreseleri

Mardin, Mezopotamya ovasının üzerindeki kireçtaşı plato üzerinde yer alır. Basamaklı sokakları Asur kiliseleri, Kürt evleri ve Sünni camileri arasında yükselen bu şehirdeki tüm yapılar aynı soluk renkli taştan inşa edilmiştir. Eski mahallede birkaç medrese günümüze ulaşmıştır; her biri yüzyıllar içinde değişen kullanımlara uyarlanmıştır. Kasımiye de bunlar arasında yer alır — bazılarından daha sakin, daha az ziyaret edilen, avlusu çoğu zaman boş. Sokaklara geri inildiğinde şehir yeniden kendini hissettirir: yakındaki bir fırından ekmek kokusu, güneye doğru uzanan ova boyunca dümdüz ve çok uzaklara kadar uzanan ufuk çizgisi.