Ulu Cami (Diyarbakır)

Diyarbakır'ın Ulu Camiisi, Anadolu'daki en eski camiler arasında yer alır ve 12. yüzyıla dayanan Selçuklu dönemine kök salmıştır. Yüzyıllar boyunca depremler ve diğer felaketlerden sonra yeniden inşa edilmiş, genişletilmiş ve restore edilmiş, ancak erken dönem kökenlerine ve doğu ile güneyden Doğu Anadolu'ya ulaşan cami geleneklerine işaret eden mimari unsurlarını korumaya devam etmiştir. Yüzyıllardır Diyarbakır'ı tanımlayan büyük bazalt surlarının yakınında, eski şehrin kalbinde yer alan tarihi dini komplek

Deve Minaresi

Caminin en ayırt edici özelliği, turkuaz sırlı tuğlalarla süslenmiş ince bir kule olan minaresidir. Türkçe adı Deve Boynu olan minarenin, tabanındaki kemere atıfta bulunur; bu kemer, deve boynunun eğriliğini hatırlatacak şekilde kıvrılır. Canlı mavi ve yeşil tonlarındaki çini işçiliği, çevresindeki şehrin koyu bazaltıyla keskin bir tezat oluşturur ve yakında uzanan eski surların büyük bölümünden görülebilir. Minare birçok kez yeniden inşa edilmiş olsa da Diyarbakır silüetinde bir simge olmaya devam etmektedir.

Mimari ve Yerleşim

Cami, büyük bir avlu ve kapalı bir namaz kılınan salona sahip geleneksel bir planı takip etmektedir. Tuğla kullanımında ve merkezi alandan açılan iwan tarzı çıkıntılarda Selçuklu mimari etkileri görülmektedir. Yapı genelinde taş ve tuğla birlikte kullanılmış olup Diyarbakır'da en kolay temin edilebilen malzemeleri yansıtmaktadır. Yapının oranları süslü olmaktan ziyade sağlam olup iç mekâna sağlamlık ve sessizlik hissi vermektedir. Taş işçiliğindeki süslemeli yazıtlar ve geometrik oymalar ana giriş noktalarını belirlemektedir.

Diyarbakır'ın Tarihi Dokusu

Camii, eski sokaklar, kapalı çarşılar ve diğer tarihi anıtların yoğun bir kentsel doku içinde yer alıyor. Diyarbakır'ın kendisi, bölgedeki en eski sürekli yerleşim gören şehirlerden biridir ve kimliği, eski şehrin büyük bir bölümünü hâlâ çevreleyen devasa siyah bazalt duvarlarıyla şekillenmiştir. Bu duvarlar, bir zamanlar şehre su sağlayan Hevsel Bahçeleri ve tarihi camiler, kiliseler ve medreselerden oluşan bir grup birlikte UNESCO Dünya Mirası Alanı olarak tanınmaktadır. Ulu Camii'den surlara doğru yürüyen ziyaretçiler, ölçeği ve malzemeleri nesiller boyunca pek değişmemiş sokaklardan geçerler.